بهشت مىشود . و يا اينكه منظور از اين حديث اين باشد كه هر يك از خصلت‌ها باعث توفيق باسباب و اعمالى مىشود كه آنها موجب دخول بهشت است چون يك عمل خير باعث موفقيت باعمال خير ديگر مىشود . 70 - كافى . از عده‌اى از مشايخ . . . از ابن قداح از حضرت صادق عليه السّلام كه لقمان به پسرش گفت . اى فرزند اگر خيال ميكنى كه سخن ارزش نقره دارد پس مسلم است سكوت و خاموشى ارزش طلا دارد . تبيين . اين روايت دلالت بر اين دارد كه فضيلت سكوت از سخن گفتن بيشتر است . ولى اين مطلب بنا بر غالب است يعنى بيشتر از اوقات سكوت بهتر است نه اينكه همه جا و در هر مورد سكوت بهتر باشد زيرا كه روشن است در خيلى از موارد سخن گفتن بهتر است بلكه در بعضى از موارد گفتن واجب و سكوت حرام است مثلا موقع كسب در اصول و فروع دين - امر بمعروف نهى از منكر - و در مورد پند و اندرز و ارشاد مردم به آنچه كه مصلحت آنها است و تزويج دين و بيان مطالب دينى و شفيع و واسطه شدن براى مؤمنين و انجام حوائج و نيازهاى آنان كه در اين موارد و امثال آن مستحب است . بنا بر اين اين گونه اخبار مربوط به غير اين موارد است و يا اينكه مقصود حالات اين مردم عوام است كه اكثر سخنان و حرفهاى مردم مربوط بمطالبى است كه سودى به حال آنان ندارد و يا اينكه اين گونه اخبار مربوط به سخنان مباح است . و در كتاب عقل ( از كافى ) حديث هشام نقل شده كه امير مؤمنان عليه السّلام فرموده است . از علامت و نشانهء عاقل اين است كه در او سه خصلت باشد 1 - هنگامى كه چيزى از او سؤال شد پاسخ بگويد . 2 - هنگامى كه ديگران از سخن گفتن عاجز و ناتوان شدند سخنرانى و نطق كند 3 - راى و نظرى كه بمصلحت باشد اظهار مىكند پس كسى كه در او اين خصلت‌ها نباشد احمق و نادان است . 71 - كافى . از على . . . از حلبى مرفوعا از رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله كه فرمود أمسك لسانك فإنها صدقه تصدق بها على نفسك ثم قال و لا يعرف عبد حقيقة الايمان حتى يخزن من لسانه . زبان خود را نگهدار كه يك صدقه‌اى است كه به خود ميدهى سپس فرمود هيچ بنده‌اى حقيقت ايمان را نشناخته و به آن نميرسد تا وقتى كه زبانش را خزانه كند . بيان . هاء فإنها مربوط بامساك است و تانيث ها ، به لحاظ خصله و يا صفته امساك است و يا به لحاظ مؤنث بودن خبر است و اينكه حفظ زبان را تشبيه بصدقهء بر خويشتن نموده از اين جهت است كه همانطور كه صدقه براى فقير نافع و سودمند است سكوت هم مفيد به حال انسان است و همانطور كه صدقه دفع بلا مىكند و موجب قرب به حق مىشود سكوت هم سپر بلا